Kategori: Makaleler

Göz Bebeği: Atasözü mü Deyim mi? Ekonomik Bir Perspektif Bir ekonomist için her kelime bir kaynak, her düşünce bir yatırım, her tercih ise bir maliyettir. Kaynakların sınırlılığı ve seçimlerin kaçınılmaz sonuçlarıyla örülü bu dünyada, dilin kendisi de tıpkı piyasalar gibi arz-talep dengesine tabidir. “Göz bebeği” ifadesi, Türkçenin zengin deyimsel hazinesinde sıkça kullanılan bir örnektir. Ancak bu ifade yalnızca dilsel bir yapı değil, aynı zamanda ekonomik bir metafor olarak da okunabilir. Öyleyse, “göz bebeği” atasözü mü, deyim mi? Bu soruya yanıt ararken, aynı zamanda bireylerin ve toplumların değer atfettikleri şeyleri nasıl koruduklarını, nasıl seçtiklerini ve hangi bedelleri ödemeye razı olduklarını da…

“10 qepik kaç TL demir para?” sorusu masum görünür; ama fiyat etiketi gibi, aklımızı da yuvarlar. Asıl mesele kuruş hesabı değil, cebimizdeki değerin yolculuğu: kur, komisyon, yuvarlama ve ‘demir para’ mitinin gerçek hayatla çarpışması. 10 qepik kaç TL? Kısa cevap ve uzun hakikat Önce çıplak veri: 10 qepik = 0,10 Azerbaycan manatı (AZN). Çünkü manat 100 qepik’e bölünür; bu, Azerbaycan Merkez Bankası’nın resmî para yapısıdır. :contentReference[oaicite:0]{index=0} Kuru çevirelim: Ekim 2025’in ilk yarısında 1 AZN ≈ 24,47–24,62 TL bandında işlem gördü; 10 Ekim 2025’te zirve 24,615 TL olarak kayda geçti. Demek ki 10 qepik ≈ ₺2,46. Ama unutma: bu karşılık anlıktır,…

Toplumun İlacı: Grip İçin En Etkili İlaç Nedir? Bir sosyolog olarak, en sıradan soruların bile toplumun derin yapısını anlamak için bir pencere açtığını düşünüyorum. “Grip için en etkili ilaç nedir?” sorusu da aslında yalnızca bir sağlık meselesi değildir. Bu soru, birey ile toplumun, bilim ile kültürün, erkek ile kadının ve modern tıp ile geleneksel bilgeliklerin kesiştiği yerde durur. Grip, bir virüs kadar toplumsal bir olgudur; ilaç ise yalnızca bedeni değil, bir kültürü de iyileştirmeye yöneliktir. Toplumsal Normlar ve Hastalık Anlayışı Hastalık Kültürünün Görünmeyen Kodları Her toplumda hastalık, yalnızca biyolojik bir durum değil, aynı zamanda bir toplumsal rol değişimi anlamına gelir.…

Greyfurt meyvesi nelere iyi gelir? Tarihçeden bilime uzanan kapsamlı bir bakış Greyfurtun kısa tarihçesi Karayipler’in çok kültürlü botanik bahçesinde doğan greyfurt (Citrus × paradisi), tatlı portakal ile pomelonun doğal bir melezi kabul edilir. 18. yüzyılda Barbados ve Jamaika’da kayda giren “forbidden fruit” ve “grapefruit” adlandırmaları, meyvenin salkım halinde üzüm gibi dizilişine de atıfta bulunur. Bu hibrit köken, 20. yüzyılda resmen “×” işaretiyle botanik literatüre girdi; kültürü önce Karayipler’den Amerika kıtasına, oradan Akdeniz ve dünyanın diğer narenciye bölgelerine yayıldı. Besin değeri ve öne çıkan bileşenler C vitamini açısından zengin, su ve lif içeriği yüksek bir turunçgil olan greyfurt; 100 gramında düşük…

Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü Üzerine Bir Başlangıç Eğitim, yalnızca bilgi aktarmak değildir; bireyi yeniden şekillendiren, potansiyelini fark etmesini sağlayan bir dönüşüm sürecidir. Bir öğretmen için en kıymetli an, öğrencisinin sadece bir konuyu öğrenmesi değil, zorluklar karşısında yeniden ayağa kalkabilmesidir. İşte bu noktada Türkçemizin derin anlamlar taşıyan deyimlerinden biri devreye girer: “Belini doğrultmak.” Bu ifade, hem fiziksel hem de ruhsal olarak yeniden güç kazanmayı, toparlanmayı ve direnç göstermeyi anlatır. Eğitim dünyasında da bu deyim, bireyin öğrenme sürecindeki direncinin ve kararlılığının simgesidir. Belini Doğrultmak Deyim mi? Evet, “belini doğrultmak” Türkçede bir deyimdir. Kelime anlamıyla bakıldığında, birinin eğilmiş ya da çökmüş durumdan tekrar dik…

Calvin Nedir? Tanrı’nın Planı mı, Hayatın Spoiler’ı mı? Bir arkadaş ortamında “Calvinistim” diyen biriyle tanıştıysanız, büyük ihtimalle önce “O da ne?” diye sormuşsunuzdur. Sonra adam büyük bir ciddiyetle “Tanrı her şeyi önceden belirlemiştir” deyince, iç sesiniz “Harika, o zaman kahveye gitmek de kaderimde var mı?” diye bağırmıştır. Evet, bugün konuşacağımız konu bu kaderli mizahın tam kalbinde: Calvin nedir, ne değildir? “Calvinizm: Hayat senaryosunu Tanrı’nın yazdığı, senin de izinsiz spoiler yediğin ilahi sitcom.” Calvin Kimdir, Ne Yaptı da Bu Kadar Ciddiye Alındı? Jean Calvin, 16. yüzyılın Reform hareketinin beyinlerinden biriydi. Martin Luther’in “imanla aklanma” fikrini aldı, üzerine “Tanrı zaten kimlerin kurtulacağını…

1., 2. ve 3. Derece Akrabalar Kimlerdir? Bilimin Gözüyle Aile Bağlarının Anatomisi İnsan ilişkileri karmaşıktır; ama kan bağı söz konusu olduğunda işler hem çok daha basit hem de çok daha derin hâle gelir. “1., 2. ve 3. derece akrabalar kimlerdir?” sorusu yalnızca günlük hayatın bir merakı değildir. Bu sınıflandırma, genetik araştırmalardan miras hukukuna, organ naklinden psikolojik bağlara kadar birçok alanda temel bir role sahiptir. Gelin bu konuyu bilimsel ama herkesin anlayabileceği bir dille birlikte keşfedelim. Dereceler Ne Anlama Gelir? Akrabalığın Bilimsel Temeli Akrabalık dereceleri, iki kişi arasındaki biyolojik bağın ne kadar yakın olduğunu göstermek için kullanılır. Genetikte bu bağlar, “paylaşılan…

İçgörülü Ne Demek? Geçmişin Derinliklerinden Günümüze Bir Bakış Bir tarihçi olarak, her dönemi, her olayı ve her toplumu anlamak için derinlemesine bir analiz yapmak gerek. Geçmişin izlerini günümüze taşırken, yalnızca olayların yüzeyine bakmakla yetinmemek, olayların altında yatan sebepleri ve toplumsal dinamikleri de keşfetmek gerekir. İçgörü kelimesi, bu tür bir derinlemesine anlayışa işaret eder. İçgörülü olmak, bir olayı, bir durumu ya da bir dönemi yalnızca dışarıdan gözlemlemek değil, onun özüne, gerçek anlamına ulaşmaktır. Peki, içgörülü olmanın anlamı tarihsel süreçlerde nasıl şekillendi? Nasıl bir kavram haline geldi? Geçmişten bugüne, toplumsal dönüşümlerle birlikte içgörü nasıl evrildi? İçgörülü Olmak: Dilin ve Toplumun Yansıması İçgörü,…

Inek Geviş Getirir Mi? Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü Üzerine Pedagojik Bir Bakış Eğitimcinin Samimi Girişi: Öğrenmenin Gücü ve Dönüşümü İnek geviş getirir mi? Bu soru ilk bakışta oldukça basit ve belki de yalnızca biyolojik bir gözlem gibi görünebilir. Ancak, bir eğitimci olarak ben, her sorunun altında daha derin anlamlar aramayı severim. Her bir soru, öğrenme sürecinin ve dönüşümün bir yansımasıdır. Tıpkı bir ineğin geviş getirme süreci gibi, öğrenmek de bizim için bir sindirme, düşünme ve yeniden yapılandırma sürecidir. Geviş getiren bir inek, yediği otları sindirip vücuduna faydalı hale getirirken, bizler de öğrenme yolculuğumuzda benzer bir süreçten geçeriz: Yediğimiz bilgiyi sindirir, tekrar…

Gökçebey İlçesi Nereye Bağlı? Gücün, Kurumların ve Vatandaşlığın Kesiştiği Nokta Giriş: Güç, Mekân ve Aidiyet Üzerine Düşünen Bir Siyaset Bilimci Bir siyaset bilimci olarak haritalara yalnızca coğrafi sınırlar olarak bakmam. Her sınır, bir güç ilişkisinin, bir kimlik tanımının ve bir yönetişim biçiminin izlerini taşır. Gökçebey adını duyduğumda aklıma yalnızca bir yerleşim yeri değil, iktidarın, aidiyetin ve temsilin nasıl örgütlendiğini gösteren bir laboratuvar gelir. Gökçebey ilçesi nereye bağlı? sorusu, yüzeyde idari bir sorudur: Gökçebey, Zonguldak iline bağlı bir ilçedir. Fakat siyaset biliminin derin merceğiyle bakıldığında bu soru, daha karmaşık bir yapıyı açığa çıkarır. Bir ilçe nereye bağlıdır sorusu, aslında kime, hangi…